نهج البلاغه جلاى تازه‌اى به آراء اين حكيم و عارف شيعى بخشيده است . در حكمت تعاليه صدرايى براستى « مسئله وجود » به عنوان مسئلهء محورى و بنيادى فلسفه مطرح شد و تمامى مسائل فلسفه حول اين محور تنظيم شد . اصول جديد حكمت متعاليه را مىتوان در چهار اصل ذيل خلاصه كرد : اوّل : مسئله وجود ، اصالت وجود و وحدت تشكيكى آن . دوّم : حركت جوهرى يا صيرورت سيلانى جهان طبيعى . سوّم : تلقى خاص از رابطهء عالم و معلوم ، علم و وجود ذهنى . چهارم : تلقى جديدى از نفس ، قواى نفسانى ، تكوين و كمال آن و بالاخره معاد روحانى و جسمانى . آراء جديد صدر المتألهين كه از سى مورد متجاوز است « 1 » به چند بخش قابل تقسيم است : اول مسائلى كه توسط او تكثير برهان و تشييد اركان شده است . دوّم مسائلى كه با حفظ عنوان توسط او تغيير محتوايى و كلّى پيدا كرده است ، سوّم : مسائلى از منطق ، طبيعيّات ، كلام و عرفان كه توسط او به صورت يك مسئله فلسفى مطرح شده است ، چهارم : مسائل جديدى كه از اساس ابتكار و ابداع اوست « 2 » . از ملاصدرا پنجاه و دو كتاب و رساله بجا مانده است « 3 » . مهمترين كتاب صدر المتألهين « الحكمة المتعالية فى الاسفار الاربعة العقلية » است كه حاوى يك دورهء كامل فلسفه صدرايى به شكل مبسوط و مفصّل است . اين دائرة المعارف بزرگ حكمت متعاليه در ضمن ديگر نگارشها در طول عمر شريف مصنّف نوشته شده است . از ديگر آثار ملاصدرا الشواهد الربوبية فى المناهج السكوكية ، المشاعر ، المبدء و المعاد ، تعليقات الهيات الشفا ، تعليقات شرح حكمة الاشراق و شرح الهداية الاثيرية قابل ذكر است .

--> ( 1 ) . رجوع كنيد به مقاله « انديشه‌هاى جديد و ارزش تفكر فلسفى صدر المتألهين » به همين قلم در كتاب « دفتر عقل » ( تهران ، 1377 ) . ( 2 ) . رجوع كنيد به مقالهء « نگاهى اجمالى به سير فلسفه در اسلام » در كتاب مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى ، جلد پنجم ، ( تهران ، 1371 ) . ( 3 ) . براى آشنايى با چند و چون آثار صدر المتألهين رجوع كنيد به محسن بيدارفر ، مقدّمهء تفسير القرآن الكريم صدر المتألهين ، ج 1 ، ص 107 - 117 .